“စုံ-မ” စည်းကမ်းချက်နှင့် ကမ္ဘာ့စွမ်းအင်စစ်ပွဲ၏ ပြည်တွင်းရိုက်ခတ်မှုများ

မာံသဟာဲ (မင်းစဟိုင်း)

ယနေ့ကမ္ဘာ့ရေးရာ အခင်းအကျင်းတွင် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား (Strait of Hormuz) ၌ ဖြစ်ပွားနေသော စစ်ရေးတင်းမာမှုသည် မြန်မာနှင့် ဝေးကွာသော စစ်ရေး/နိုင်ငံရေး ပြဿနာတစ်ခု မဟုတ်တော့သည့်အပြင် ဒေသတွင်းနိုင်ငံများ၏ နေ့စဉ်ဘဝနှင့် စွမ်းအင်လုံခြုံရေးအပေါ် တိုက်ရိုက်ရိုက်ခတ်လာသည့် အဓိကအကြောင်းရင်းတစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လအစောပိုင်းတွင် ထွက်ပေါ်လာသည့် သတင်းများအရ ထိုစစ်မီး၏ အပူရှိန်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ လမ်းမများပေါ်အထိ တစ်ဟုန်ထိုး ကူးစက်လာခဲ့ပြီဖြစ်သည်။

၁။ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားနှင့် ကမ္ဘာ့စွမ်းအင်အသက်သွေးကြော၏ မတည်ငြိမ်မှု

ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားသည် ကမ္ဘာ့ရေနံတင်ပို့မှု၏ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ဖြတ်သန်းရာ နှလုံးသွေးကြောဖြစ်သည်။ လတ်တလောတွင် အမေရိကန်၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အီရန်ရေတပ်၏ စစ်ရေယာဉ်အုပ်စုများ ဖျက်ဆီးခံလိုက်ရသည်။ ထို့အပြင် အီရန်၏ စစ်ဆင်ရေးဗျူဟာကြောင့် ရေငုပ်သင်္ဘောငယ်များ၊ ရေမြှုပ်မိုင်းများနှင့် ကမ်းရိုးတမ်းအမြောက်စခန်းများက ပင်လယ်ရေကြောင်းကို ဆက်လက်ခြိမ်းခြောက်နေဆဲဖြစ်သည်။

ဤရေလမ်းကြောင်း မလုံခြုံမှုသည် ကမ္ဘာ့ရေနံစိမ်းဈေးနှုန်းကို တစ်ပီပါလျှင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၅၀ အထိ ခုန်တက်သွားစေနိုင်သည့် အန္တရာယ်ဆိုးကို ဖိတ်ခေါ်နေခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားမှတစ်ဆင့် လောင်စာဆီ ၉၀% ကျော် တင်သွင်းနေရသော ဂျပန်၊ ၆၀% အားကိုးနေရသော အိန္ဒိယနှင့် ၄၅% မှီခိုနေရသော တရုတ်နိုင်ငံတို့နည်းတူ၊ မြန်မာနိုင်ငံသည်လည်း ထိုရေလမ်းကြောင်း၏ ဂယက်ကို မရှောင်လွှဲနိုင်ပေ။

၂။ အိမ်နီးချင်း ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဗျူဟာမြောက် ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှု

ဤကမ္ဘာ့စွမ်းအင်မုန်တိုင်းကို အိမ်နီးချင်း ထိုင်းနိုင်ငံက ရင်ဆိုင်ပုံမှာ အတော်လေး စနစ်ကျလှသည်။ ထိုင်းစီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနသည် လောင်စာဆီဈေးနှုန်း မြင့်တက်မှုနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစရိတ် ထောင်တက်လာနိုင်မှုကို ကြိုတင်တွက်ဆကာ လုပ်ငန်းစဉ် ၆ ရပ်ဖြင့် ရင်ဆိုင်မည်ဟု သိရသည်။

၎င်းတို့၏ မူဝါဒတွင် ကုန်ဈေးနှုန်း ကစားမှုကို တားဆီးရန်၊ ကုန်ကြမ်းအရင်းအမြစ်များကို အန္တရာယ်ကင်းရာသို့ ပြောင်းလဲရန်နှင့် ပို့ကုန်လုပ်ငန်းရှင်များကို ကူညီရန် စသည့်အချက်များ ပါဝင်သည်။ ဤသည်မှာ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံအနေဖြင့် ကမ္ဘာ့အကျပ်အတည်းကို “စနစ်တကျ ပြင်ဆင်ခြင်း” ဖြင့် တုံ့ပြန်သည့် စံပြပုံစံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

၃။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ လက်တွေ့အကျပ်အတည်းနှင့် “စုံ-မ” စနစ်

မြန်မာနိုင်ငံ၏ တုံ့ပြန်ပုံမှာမူ ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် လုံးဝဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်နေသည်ကို တွေ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် စက်သုံးဆီကို ပြည်ပမှ အဓိကတင်သွင်းနေရရုံတင်မကဘဲ အရန်ဆီ သိုလှောင်ထားမှုမှာလည်း အလွန်နည်းပါးနေသည်။ လုပ်ငန်းရှင်များ၏ အဆိုအရ မြန်မာသည် အီရန်ထံမှ ရေနံစိမ်းဝယ်ယူပြီး စင်ကာပူတွင် ချက်လုပ်ကာ ပြန်လည်တင်သွင်းနေရခြင်းဖြစ်ရာ၊ ယခုစစ်ပွဲသည် မြန်မာ့စွမ်းအင်ကွင်းဆက်ကို “လည်ပင်းညှစ်” လိုက်သကဲ့သို့ ဖြစ်သွားသည်။

ဤအခြေအနေကို ဖြေရှင်းရန် စစ်ကောင်စီက ရွေးချယ်လိုက်သည့် နည်းလမ်းမှာ မတ်လ ၇ ရက်မှစတင်၍ ကိုယ်ပိုင်ယာဉ်များကို “စုံ-မ စနစ်” ဖြင့် မောင်းနှင်ရန် အမိန့်ထုတ်ပြန်လိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ ၁၉၈၀ ကာလက မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ (မဆလ) ခေတ်က ကျင့်သုံးခဲ့သော ခေတ်နောက်ပြန်ဆွဲသည့် အရင်းအမြစ် ကန့်သတ်ချုပ်ချယ်မှု (Resource Rationing) ကို ပြန်လည်အသက်သွင်းလိုက်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။

၄။ ယုတ္တိဗေဒအရ ဆက်စပ်ဖြစ်ပေါ်လာမည့် ရိုက်ခတ်မှုများ

ယခုထုတ်ပြန်လိုက်သည့် စုံ/မ စနစ်သည် ယာဉ်မောင်းနှင်မှုအပေါ်သာ ကန့်သတ်ထားသော်လည်း အကျိုးနှင့်အကြောင်း ဆက်စပ်ချက်အရ အောက်ပါအတိုင်း သက်ရောက်မှုများ ရှိလာပါလိမ့်မည်။

(က) သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် ကုန်ဈေးနှုန်း

ကိုယ်ပိုင်ယာဉ်များကို ကန့်သတ်လိုက်ခြင်းက အများပြည်သူပို့ဆောင်ရေးနှင့် Taxi များအပေါ် ဝယ်လိုအား မြင့်တက်စေမည်ဖြစ်ကာ ခရီးစရိတ်များ ကြီးမြင့်လာမည်ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ဆီရရှိရန် ခက်ခဲမှုက ကုန်စည်ပို့ဆောင်ရေးစရိတ်ကို တွန်းတင်မည်ဖြစ်ပြီး နောက်ဆုံးတွင် အခြေခံစားသောက်ကုန်ဈေးနှုန်းများ အဆမတန် မြင့်တက်လာမည့် ဒဏ်ကို ပြည်သူများ ခါးစည်းခံကြရမည်ဖြစ်သည်။

(ခ) EV မူဝါဒနှင့် လက်တွေ့မြေပြင်

EV (လျှပ်စစ်ကား) များကို နေ့စဉ်မောင်းနှင်ခွင့်ပြုထားခြင်းမှာ ဟန်ပြဖြေသိမ့်မှုတစ်ခုသာ ဖြစ်နေသည်။ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်လုပ်မှုပင် လုံလောက်အောင် မပေးနိုင်ဘဲ မီးစက်မောင်းရန် ဆီပါကန့်သတ်ခံရသည့် အခြေအနေတွင် EV သုံးစွဲသူများသည်လည်း အခက်တွေ့ရမည်မှာ ဧကန်မလွဲပင်ဖြစ်သည်။

(ဂ) မှောင်ခိုဈေးကွက်

တရားဝင်ရောင်းချမှု ကန့်သတ်ခံရချိန်တွင် ပြင်ပမှောင်ခိုဈေးကွက်မှာ အဆမတန် ကြီးထွားလာမည်ဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် ငွေကြေးဖောင်းပွမှုကို ပိုမိုဆိုးရွားစေမည်ဖြစ်သည်။

၅။ နိဂုံးနှင့် အနာဂတ်သုံးသပ်ချက်

အနှစ်ချုပ်ရလျှင် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားမှ စစ်မီးသည် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများအတွက် “စနစ်ကျသည့် ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှု” ဖြစ်နိုင်သော်လည်း မြန်မာပြည်သူများအတွက်မူ “လမ်းမပေါ်က ကန့်သတ်ချက်” နှင့် “ခေတ်ဟောင်းဆီသို့ နောက်ပြန်လှည့်ခြင်း” ဆိုသည့် နိမိတ်ဆိုးများအဖြစ် သက်ရောက်လာခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။

ကမ္ဘာ့စွမ်းအင်ဈေးကွက် မတည်ငြိမ်သရွေ့၊ ပြည်တွင်း၌ အရန်ဆီစီမံခန့်ခွဲမှု အားနည်းနေသမျှ မြန်မာပြည်သူတို့သည် လောင်စာဆီအကျပ်အတည်း၏ ခါးသီးသော အကျိုးဆက်များကို ဆက်လက်ခံစားကြရဦးမည် ဖြစ်ပါကြောင်း တင်ပြလိုက်ရပါသည်။